ادامه لایه ازون

چگونه به خودمان و حفاظت لایه اوزون کمک کنیم ؟

- اگر خانه دار هستید با مصرف محصولاتی از جمله اسپری ویخچال و ...که بر روی ان ها نشان دوستدار اوزون و یا cfc نصب شده استفاده نمایید. این گونه نشان ها به این معناست که این محصولات به لایه اوزون اسیب نمی رسانند.

- اگر شما مصرف کننده هستید محصولاتی بخرید که برچسب سازگار با لایه اوزون داشته باشد مانند افشانه ها ، یخچال ، کپسول اتشنشانی و غیره . یخچال ها و لوازم حاوی مواد مخرب لایه اوزون را با احتیاط دور بیندازید . پیش از این کار باید مبردهای CFC و HCFC از وسیله دور انداختنی خارج شود . کپسول های قابل حمل اتشنشانی غیر قابل استفاده باید به سازمان اتش نشانی تحویل داده شود تا تصفیه گردد.

- اگر شما کارمند هستید به شرکت خود در شناسایی تجهیزات موجود حاوی مواد مخرب لایه اوزون ( اب سرد کن ، تهویه مطبوع ، پاک کننده حلال ها ، اتش خاموش کن ) و محصولات مشابه ( افشانه ها ، کالاهای اسفنج دار ) هنگام خرید کمک کنید و برنامه ای برای جایگزینی ان ها با محصولات بی ضرر و مقرون به صرف ارائه دهید . سعی کنید در محل کار خود نفر اول برای محیط زیست باشید .

- اگر شما اموزگار هستید دانش اموزان خود را نسبت به اهمیت حفاظت از محیط زیست و به ویژه لایه اوزون اگاه کنید . ان ها را تشویق کنید تا پیام این حرکت را به خانواده های خود برسانند .

ها در تخریب لایه اوزون

 

مطالعات جدید نشان می دهد که امواج کوهستانی موجود بر فراز کوههای منطقه آنتراکتیکا (قطب جنوب) منجر به ایجاد ابرهای کمیابی می شوند که می تواند در تخریب لایه اوزون موثر واقع شوند.

مهر: محققان آلمانی با استفاده از ماهواره های مادون قرمز موفق به کشف چگونگی تاثیر کوههای آنتراکتیکا ( قطب جنوب ) بر تخریب لایه اوزون شدند.

مطالعات جدید نشان می دهد که امواج کوهستانی موجود بر فراز کوههای منطقه آنتراکتیکا منجر به ایجاد ابرهای کمیابی می شوند که می تواند در تخریب لایه اوزون موثر واقع شوند.

طی دو دهه گذشته عوامل CFC که توسط فعالیتها صنعتی بشر در جو زمین آزاد شده است منجر به ایجاد حفره ای بزرگ در لایه اوزون اتمسفر زمین بر فراز آنتراکتیکا (قطب جنوب) شده است.

مطالعات محققان موسسه تحقیقاتی ژولیخ در آلمان نشان می دهد واکنشهای شیمیایی کلیدی که به تخلیه گاز اوزون از اتمسفر زمین منجر می شود بر روی سطح ابرهای خاص استروسفریکی قطبی شکل می گیرند که در قسمتهای بالایی اتمسفر جا گرفته اند.

در این سطح از ارتفاع نور خورشید عوامل CFC را به ذراتی تبدیل می کند که با انجام واکنشهایی به کلورین تبدیل می شوند که این ماده باعث از بین رفتن اوزون می شود.

به منظور درک چگونگی شکل گیری این ابرها محققان با استفاده از ماهواره های مادون قرمز به بررسی حرارتهای هوا در اتمسفر پرداخته و موفق به کشف بسته هایی از هوای گرم و سرد بر روی اتمسفر شدند که این بسته ها تنها بر فراز کوه ها قابلیت شکل گیری دارند.

بر اساس گزارش نیوساینتیست، این پدیده که به امواج کوهستانی معروف است در اثر شدت بالای جریان هوا شکل گرفته و سرمای آن به حدی است که امکان شکل گیری ذرات PSC را به وجود خواهد آورد. این امواج با ایجاد فعالیتهای شدید جوی حرارت متغیر را در اتمسفر ایجاد می کنند.

لایه اوزون در حال ترمیم است

 

بر اساس يافته هاي جديد محققان سازمان ناسا ؛

 

مطالعه جديدي كه با استفاده از داده هاي سازمان ناسا و مركز ملي اقيانوس شناسي و جوشناسي ايالات متحده انجام شده، شواهد محكمي را از ترميم شدن لايه اوزون يافته است.
طبق اطلاعيه خبري سازمان ناسا، گروهي به رهبري ان سو يانگ از انستيتو تكنولوژي جورجيا، مشاهدات مستقل انجام شده طي دوره اي 25 ساله از لايه اوزون در ارتفاعات مختلف استراتوسفر زمين، كه در فاصله 6/9 تا 50 كيلومتري از سطح زمين واقع شده است را مورد بررسي قرار دادند.
اين مشاهدات از طريق بالون ها، تجهيزات زميني و ماهواره هاي سازمان ناسا و مركز ملي اقيانوس شناسي و جو شناسي ايالات متحده جمع آوري شده بود.
يانگ مي گويد: <با سرعت ترميم فعلي، متخصصان مدل سازي جوي پيش بيني مي كنند كه لايه جهاني اوزون در بهترين حالت مي تواند تا اواسط اين قرن به وضعيت سال 1980 - يعني زماني كه دانشمندان براي اولين بار متوجه اثرات مخرب فعاليت هاي انساني بر روي لايه جوي اوزون شدند - باز گردد.
استراتوسفر دومين لايه جوي در سمت زمين است. اين لايه شامل حدود 90 درصد كل اوزون موجود در جو است .محققان نتيجه گيري كردند كه روند نازك شدن لايه اوزون بر فراز مناطق قطبي در حدود سال 1997 متوقف شده است به طوريكه لايه اوزون در اين مناطق از سال 1979 تا 1997 به طور پيوسته در حال كاهش بوده است.
فراواني گازهاي ساخت بشر تخريب كننده اوزون مانند كلرو فلورو كربن ها تقريبا در همان زمان به اوج خود رسيد در سال 1993 در لايه زيرين جو و در سال 1997 در استراتوسفر.
استفاده از چنين موادي پس از به اجرا در آمدن پروتكل مواد تحليل دهنده لايه اوزون 1987 مونترال به تدريج متوقف شد. اين موافقتنامه بين المللي، خواستار توقف تدريجي توليد و مصرف تركيباتي شد كه باعث كاهش اوزون موجود در لايه استراتوسفر مي شوند. اين تركيبات عبارتند از كلرو فلورو كربن ها، هالون ها، تتراكلريد كربن و متيل كلروفرم.
راس سالاويچ، دانشمند پژوهشگر ارشد در آزمايشگاه رانش جت ناسا در كاليفرنيا گفت، <مطالعات ما منحصر به فرد است چون تغييرات لايه اوزون در تمامي ارتفاعات جو اندازه گيري مي شود و اطلاعات به دست آمده را علاوه بر مدل ها با داده هاي تجهيزاتي كه تغييرات ميزان كلي اوزون در جو را اندازه مي گيرند مقايسه مي كند.>
اين گروه به منظور اندازه گيري ميزان اوزون در ارتفاعات مختلف جو، اطلاعات به دست آمده از بالون ها و شبكه هاي سنجش زميني را با ميانگين ماهانه داده هاي ماهواره اي تركيب مي كند. اين اطلاعات ماهواره اي از پنج ابزار اندازه گيري مستقل سازمان ناسا و مركز ملي اقيانوس شناسي و جوشناسي تامين شده بود.
اندازه گيري ها با پيش بيني هاي كامپيوتري ترميم اوزون كه تغييرات واقعي اندازه گيري شده در مواد شيميايي مخرب اوزون ساخت بشر را مورد توجه قرار مي دهند، مقايسه شده اند. محاسبات انجام شده ساير عوامل موثر بر ميزان اوزون در جو، همچون رفتار چرخه لكه هاي خورشيدي، تغييرات فصلي و الگو هاي بادي استراتوسفر را نيز مد نظر قرار داده است.
محققان به اين نتيجه رسيدند كه تقريبا نيمي از تغييرات مشاهده شده در مقادير اوزون مربوط به ارتفاع بالاتر از 18 كيلومتري استراتوسفر و مابقي آن مربوط به ارتفاع پايين تر و بين 996 تا 18 كيلومتري استراتوسفر بوده است. به عقيده محققان، علت ترميم لايه اوزون در ارتفاع بالاي 18 كيلومتر تقريبا تماما با موافقتنامه مونترال در ارتباط است.
مايك نيوچرچ ، نويسنده همكار اين گزارش از دانشگاه آلاباما گفت: <دانشمندان انتظار داشتند كه موافقتنامه مونترال در استراتوسفر مياني و بالايي موثر واقع شود كه همين طور هم هست. ولي شگفتي اصلي در تحقيقات ما پي بردن به ميزان ترميم اوزون در ارتفاعات پايين تر، يعني قسمت زير استراتوسفر مياني بود.>
او مي افزايد: مقادير اوزون ظاهرا به دليل تغييرات الگو هاي جوي باد كه دلايل آن هنوز به خوبي مشخص نيست سريع تر از آنچه كه انتظار مي رفت در حال افزايش است.
نيوچرچ گفت: <تا زماني كه علت افزايش اخير مقادير اوزون در پايين ترين ارتفاعات استراتوسفر بهتر مشخص نشده، انجام پيش بيني هاي دقيق در مورد چگونگي رفتار لايه اوزون در آينده دشوار خواهد بود.>

ایا لایه اوزون قابل تعمیر است ؟

 

يه اوزون مي‌تواند در حضور کلر، فلوئور و يا برم تخريب شود که عمدتا به آن سوراخ اوزون گفته مي‌شود. اين عناصر در برخي ترکيبات پايدار به خصوص کلرو فلوئورو کربنها (CFC) که به استراتوسفر راه يافته‌اند يافت مي‌شوند که بوسيله فعاليت نور فرابنفش روي آنها تجزيه مي‌شوند. گازهاي نامبرده از هوا چگال‌ترند، به همين خاطر در سطح زمين پخش مي‌شوند و تقريبا با اکثر مواد آلي واکنش مي‌دهند. کلر اتمي اين توانايي را دارد که به مولاريته اوزون را به اندازه تقريبا100000 برابر کاهش بدهد.
تراکم اوزون اتمسفري در لايه اوزون توسط يک عامل مهم جهاني تغيير مي‌کند و آن دليل اين است که لايه اوزون در نزديکي استوا ضخيمتر و در نزديکي قطبها نازکتر است. ضخامت لايه‌هاي اوزون در نيمکره شمالي در سال تقريبا 4% کاهش مي‌يابد. حدود 4.6% از سطح زمين بوسيله لايه اوزون پوشيده نمي‌شود که به آنها سوراخ اوزوني گفته مي‌شود. سوئديها در 23 ژانويه 1978 اولين مردماني بودند که مصرف افشانه‌ها را به دليل صدمه زدن به لايه اوزون ممنوع کردند. در دوم آگوست 2003 دانشمندان اعلام کردند که فرسايش لايه اوزون به سبب ممنوعيت استفاده از کلرو فلوئورو کربنها در حال کاهش است.
اگر لايه اوزون از بين برود، زندگي از کره زمين رخت بر خواهد بست. با از بين رفتن لايه حياتي اوزون ، نسل بشري ، پوشش گياهي و حيات جانوري در مدت کوتاهي به صورت اسفباري منقرض خواهد گرديد. در حال حاضر که اين لايه آسيب ديده است، تشعشعات ماوراي بنفش که به زمين مي‌رسد شدت يافته و اين مسأله باعث ايجاد سرطانهاي پوست ، تضعيف مکانيزم دفاعي و ايمني بدن انسان و همچنين ايجاد آب مرواريد گرديده است. علاوه بر آن به علت آسيب ديدن لايه اوزون کل نظام زيست محيطي (اکوسيستم) در سراسر پهنه گيتي دچار ناهماهنگي و عدم توازن جدي و فزاينده شده است.
تخريب و سوراخ شدن لايه اوزون باعث عبور غير قابل کنترل تابش فرابنفش خورشيدي مي‌شود که سبب افزايش دماي زمين و ذوب يخهاي قطبي و افزايش آب درياها شده که در نهايت به زير آب رفتن خشکيها مي‌انجامد و نيز موجب سوختگي پوست ، ابتلا به سرطان پوست و بيماريهاي چشمي ، همچنين وارد آمدن خسارت عمده به جانوران و گياهان مي‌شود و بالاخره باعث انقراض زندگي تمام موجودات مي‌شود.
تحليل ميزان فلاوونوئيدها ممکن است اطلاعاتي راجع به مقدار اوزون در مناطق مختلف قطب جنوب و جاهاي ديگر بدست دهد. بنابر نظر مارکهام "وجود اين گياهان نوعي اميدواري را براي نگاه کردن به پيش از سال 1956 در پي يافتن نشانه‌هاي رقيق شدن در اوزون و نيز براي پاسخ دادن به اين پرسش پديد مي‌آورد که آيا رقيق شدن لايه اوزون در ميانه دهه 60 در ساير منطقه‌هاي قطب جنوب واقع شده است يا نه ." اگر چنين باشد، ما بايد در اين باره که چرا چنين وقايعي روي داده است، تجديد نظر کنيم. شايد هم نظريه کلرو فلئورو کربن بيش از حد مبتني بر ساده انديشي باشد.
يکي از مهم‌ترين فعاليت‌ها در اين زمينه پيمان کيوتو براي کنترل انتشار گازهاي گلخانه‌اي است. اما در حالي که اکثر کشورهاي دنيا اين پيمان را امضا کرده‌اند، بزرگ‌ترين توليدکننده گازهاي گلخانه‌اي يعني آمريکا به تنهايي بيش از نيمي از گازهاي گلخانه‌اي دنيا را توليد مي‌کند، هنوز زير بار اين پيمان نرفته و عملاً آن را عقيم گذاشته است.
اما با تمام جفايي که بشر نسبت به محيط زيستش روا داشته، طبيعت از کار ننشسته است. نرخ افزايش سوارخ لايه اوزون نسبت به سال گذشته 30 درصد کم‌تر شده است. طبق اندازه‌گيري‌هاي ماهواره انويست اسا، در سال گذشته جرمي معادل 40 ميليون تن از لايه اوزون نابود شده بود، در حالي که امسال اين عدد 7/27 ميليون تن گزارش شده است. اين نتايج هر چند خوشحال کننده است اما لزوماً به اين معنا نيست که حفاظت از لايه اوزون کافي است، زيرا هنوز لايه اوزون ترميم نشده. مساحت سوراخ اوزون امسال به 7/24 ميليون کيلومتر مربع رسيد که تقريباً با مساحت آمريکاي شمالي برابر است، اما احتمال مي‌رود اين کاهش اندازه تصادفاً در اثر بر هم کنش تغيير دماي طبيعي و ديناميک جوي به وجود آمده باشد. پس بهترين کمک براي لايه اوزون توسط بشر تخريب نکردن آن است.

برای بازگشت به مطلب قبل  اینجا کلیک نمایید